Analiza widokowa to ocena, co i skąd będzie widać po realizacji inwestycji — i jak duże będzie to oddziaływanie (w praktyce składają się na nią analiza widoczności i analiza ekspozycji). Liczymy to metodą viewshed na cyfrowych modelach terenu i pokrycia (NMT/NMPT), a intensywność wyrażamy liczbowo (% widocznej powierzchni). Opracowanie służy jako element oceny wpływu na krajobraz w raporcie OOŚ lub jako samodzielny załącznik.
Analiza widokowa a analiza widoczności — czym się różnią?
Analiza widoczności odpowiada na pytanie skąd i jaką część inwestycji widać — to warstwa czysto geometryczna (viewshed / ZTV liczony na modelu terenu), zero-jedynkowa: widać albo nie. Analiza widokowa idzie dalej — na tym, co widoczne, ocenia, jak mocno obiekt oddziałuje: ekspozycję (czynną i bierną), tło, osie i punkty widokowe oraz siłę oddziaływania wyrażoną liczbowo. Krótko: widoczność mówi czy i skąd widać, analiza widokowa — jak bardzo zmienia krajobraz. W dokumentacji OOŚ pada formalne „analiza widoczności i ekspozycji", klienci pytają o „analizę widokową" — u nas to jedno spójne, liczbowe opracowanie.
Zasięg i zakres widoczności — dwa różne parametry
- Zasięg widoczności — obszar, z którego oceniany obiekt jest widoczny.
- Zakres widoczności — jaka część obiektu jest widziana przez obserwatora.
Oba oceniamy osobno, bo niosą inną informację: zasięg mówi jak szeroko inwestycja zaznacza się w krajobrazie, zakres — jak mocno jest eksponowana z danego miejsca.
Jak to liczymy
Analizy wykonujemy kwantytatywnie, narzędziami GIS, na rastrowych modelach NMPT/NMT (rozdzielczość nawet 1 m dla obszarów rzędu setek km²), z integracją grafiki 3D. Model modyfikujemy o bryłę planowanej inwestycji i zieleń izolacyjną, by uniknąć fałszywie dodatnich wskazań widoczności.
Intensywność oddziaływania wyrażamy liczbą, zależnie od typu obiektu:
| Typ obiektu | Miara |
|---|---|
| Kubaturowy (budynek) | % widocznej powierzchni fasad |
| Liniowy (linia, droga) | % długości widocznych odcinków |
| Powierzchniowy (farma PV) | % widocznej powierzchni |
Oceniamy też oddziaływanie skumulowane — łączny efekt obiektu planowanego i inwestycji sąsiednich.
Ocena oddziaływania wizualnego (VIA) — liczbowo, nie opisowo
Analiza widoczności jest podstawą oceny oddziaływania wizualnego (VIA — Visual Impact Assessment) i oceny oddziaływania na krajobraz. Z braku jednoznacznych przepisów takie oceny bywają w raportach sporządzane subiektywnie i wyłącznie opisowo — w dowolny sposób. My opieramy je na skwantyfikowanych narzędziach, więc wynik jest powtarzalny, obiektywny i porównywalny, a nie uznaniowy. Ma to szczególne znaczenie dla obiektów stających się dominantami krajobrazowymi: turbin wiatrowych, masztów, linii elektroenergetycznych, dużych obiektów kubaturowych i farm PV.
Dla jakich inwestycji — i jaką metodą
Metodę dobieramy do typu inwestycji, opierając się na zaleceniach metodycznych GDOŚ:
- Farmy wiatrowe — wskaźnikowa ocena siły oddziaływania wizualnego wg zaleceń GDOŚ (Badora, 2017).
- Farmy fotowoltaiczne — wg zaleceń metodycznych GDOŚ dla fotowoltaiki.
- Budynki i obiekty kubaturowe, maszty i wieże, linie elektroenergetyczne, zakłady przemysłowe — wg ogólnych zaleceń GDOŚ „Ocena oddziaływania na krajobraz", na podstawie analizy widoczności (viewshed).
Podstawą wartościowania krajobrazu jest w każdym przypadku metoda JARK-WAK (jednostek i wnętrz architektoniczno-krajobrazowych wg prof. Bogdanowskiego). Połączenie waloryzacji JARK-WAK ze wskaźnikami liczbowymi daje wynik powtarzalny i rzetelny, a nie uznaniowy.
Co otrzymujesz
- Mapy widoczności (viewshed) — zasięg i zakres widoczności
- Wskaźniki intensywności oddziaływania (%) — w formie tabel
- Ocenę oddziaływania skumulowanego — z inwestycjami sąsiednimi
- Wnioski i materiał gotowy do dokumentacji (KIP, raport OOŚ lub samodzielny załącznik)
Na jakim etapie i w jakiej formie
Zakres i formę dopasowujemy do etapu procedury i potrzeb zamawiającego:
- KIP (screening) — wstępna ocena widoczności na etapie karty informacyjnej przedsięwzięcia; rzetelnie udokumentowana może uzasadnić brak obowiązku pełnej oceny oddziaływania na środowisko.
- Raport OOŚ — jako rozdział oceny wpływu na krajobraz albo kompletna, podpisana ekspertyza dołączana jako samodzielny załącznik.
- Samodzielne opracowanie — do planu miejscowego, audytu krajobrazowego, uzgodnień konserwatorskich lub jako materiał dowodowy; również wyłącznie załączniki graficzne (mapy widoczności, wizualizacje).
Powiązane
Analizę widoczności łączymy najczęściej z waloryzacją krajobrazu (JARK-WAK) — jakościowej ocenie wartości krajobrazu nasze wskaźniki dostarczają twardych, liczbowych argumentów.
Na jej podstawie wyznaczamy punkty, osie i ciągi widokowe oraz oceniamy chłonność krajobrazu pod inwestycję. Pełny przykład zastosowania to analiza widokowa elektrowni wiatrowej w gminie Stężyca.